Rozpoczęto w Polsce badania nad zastosowaniem amantadyny w leczeniu COVID-19

niedziela, 16 maja 2021
SARS-CoV-2 i COVID-19
Adamantadine-3D-balls.png
POL location map.svg

Rozpoczęto w Polsce badania nad lekiem poprowadzą też inne ośrodki wchodzące w skład światowego konsorcjum, jego zakończenie jest zaplanowane przez konsorcjum naukowe na 31 maja 2022 roku.

Ustanowione niedawno międzynarodowe konsorcjum[uwaga 1] bada pod kątem użyteczności w leczeniu COVID-19 pewien antywirusowy lek – amantadyna, stosowany powszechnie w neurologii. Substancja ta pomaga hamować infekcję SARS-CoV-2 oraz zapobiegać hospitalizacjom i zgonom. Na temat amantadyny wiemy już coraz więcej. Badania kliniczne nad amantadyną dotyczą obecnie jej działania ochronnego na wczesnym etapie infekcji. Przyczynkiem do utworzenia międzynarodowego konsorcjum badawczego były dotychczasowe polskie badania w tym zakresie.

Przyczynek do badań klinicznych nad amantadynąEdytuj

Amantadyna jako środek antywirusowy była już wcześniej zatwierdzona i stosowana w walce z wirusem grypy typu A, stosowana jest od ponad 30 lat w leczeniu chorób neurologicznych (przy czym pierwotnie znano tylko jej właściwości przeciwwirusowe). Pobudza wydzielanie neuroprzekaźników i stymuluje mózg przy zaburzeniach, które są też wynikiem COVID-19. Ostatnimi czasy spekulowano o jego analogicznym działaniu w stosunku do wirusa SARS-CoV-2. Liczne doniesienia na temat jej korzystnego wpływu na przebieg COVID-19 u stosujących lek osób ze schorzeniami neurologicznymi takimi jak choroba Parkinsona stały się bodźcem do rozpoczęcia badań klinicznych amantadyny z udziałem pacjentów.

Inicjację prac nad oceną działania ochronnego amantadyny jako wczesnej interwencji w COVID-19, tj. podawanej do piątego dnia infekcji, datuje się na początek bieżącego roku. Miało to miejsce na Uniwersytecie Medycznym w Lublinie pod kierownictwem prof. dr hab. n. med. Konrada Rejdaka.

  Z obserwacji wynika, że u pacjentów z chorobami leczonymi amantadyną, m.in. parkinsonem czy stwardnieniem rozsianym, dochodzi do zahamowania progresji COVID-19, co pomaga chronić przed jej powikłaniami i poprawiać stan zakażonych.  

— wywiad z prof. dr hab. n. med. Konradem Rejdakiem

Badanie kliniczne objęło 200 pacjentów w 8 ośrodkach w Polsce, oszacowany czas trwania to 14½ miesiąca. Deklarowaną datą zakończenia badań jest 31 maja 2022 r. Jest to pierwsze na świecie badanie kliniczne amantadyny – zarejestrowano je w bazie clinicaltrials.gov pod skróconą nazwą „COV-PREVENT”.

Zasadność badańEdytuj

Mimo powszechnie przeprowadzanych szczepień na COVID-19, nadal potrzebny jest skuteczny lek przeciwwirusowy – szczególnie taki, który można wdrożyć w początkowych fazach infekcji. Obecnie stosowane farmaceutyki nie zawsze zapewniają oczekiwane efektów oraz wywołują niepożądane skutki uboczne. Z tego względu poszukiwania wciąż trwają.

Badania w DaniiEdytuj

Niezależnie od Polski podobne badania rozpoczęto również na Uniwersytecie Kopenhaskim.

Członkowie konsorcjum badawczegoEdytuj

Dzięki zaangażowaniu światowej sławy wirusologa, prof. Mette Rosenkilde'a, doszło do utworzenia międzynarodowego konsorcjum badawczego zrzeszającego 12 ośrodków na świecie. W skład konsorcjum naukowego ds. amantadyny weszły następujące instytucje:

  • Uniwersytet Medyczny w Lublinie
  • Instytut Medycyny Doświadczalnej i Klinicznej im. Mirosława Mossakowskiego PAN
  • Uniwersytet Kopenhaski
  • Uniwersytet Aarhus
  • duński Region Stołeczny
  • ViroGates AS
  • Synklino ApS
  • Uniwersytet Narodowy im. Kapodistriasa w Atenach
  • Helleński Instytut Badań nad Sepsą
  • Uniwersytet Barceloński
  • Towarzystwo Popierania Rozwoju Nauki im. Maxa Plancka
  • Katolicki Uniwersytet w Lowanium w Belgii

Nagrody i sponsorzyEdytuj

Projekt badań nad amantadyną został nagrodzony w ramach konkursu Horizon Europe 2021, który ma być finansowany z funduszy unijnych. Na zlecenie Ministra Zdrowia Adama Niedzielskiego sponsorem badań w Polsce jest Agencja Badań Medycznych.

Inne badania z tej dziedzinyEdytuj

Jednym z badań w tej dziedzinie, potwierdzających bezpośrednie działanie leku, jest m.in. to opisane na łamach „Viruses”. W tracie niego odnotowano iż amantadyna hamowała replikację koronawirusa SARS-CoV-2 w hodowlach komórkowych. Mimo iż efektywne stężenie leku było wyższe od tego osiąganego przy terapii doustnej, autorzy zakładają, iż można je łatwo osiągnąć w nabłonku oddechowym, podając środek miejscowo w formie roztworu do nosa lub inhalacji.

W innym badaniu, z początku maja poddano analizie wyniki leczenia COVID-19 za pomocą amantadyny w grupie 55 pacjentów w wieku ok. 56 lat, głównie płci męskiej. Przeprowadzili ją polscy naukowcy z kilku krajowych ośrodków wraz z badaczem meksykańskim, osiągając obiecujące wyniki.

Dotychczasowe wyniki badańEdytuj

Na obecnym etapie badań stwierdza się iż amantadyna[uwaga 2] wykazuje skuteczność z prewencji hospitalizacji i zgonów z powodu zakażenia koronawirusem SARS-CoV-2.

  W ciągu 48 godzin od podania pierwszej dawki amantadyny osiągnięto kliniczną stabilizację u 91 proc. chorych, po czym następowała dalsza poprawa ich stanu. Wszyscy pacjenci doświadczyli remisji COVID-19, a 93% nie wymagało leczenia szpitalnego.  

— wywiad z prof. dr hab. n. med. Konradem Rejdakiem

Wśród pacjentów 64% z nich cierpiało z powodu chorób współistniejących, a u 53% zdiagnozowano zapalenie płuc. Żaden z nich nie umarł na skutek infekcji, a tylko 4 wymagało hospitalizacji.

Dalsze kierunki badańEdytuj

Do ustalenia przez konsorcjum pozostają:

  • schematy terapii
  • efektywność terapii
  • bezpieczeństwo terapii dla chorych

UwagiEdytuj

  1. W skład tego konsorcjum wchodzi Uniwersytet Medyczny w Lublinie oraz 11 innych ośrodków naukowych i medycznych na świecie.
  2. Pełną nazwą tego związku leczniczego jest „amantadyna HCL”.

ŹródłaEdytuj